TS-11 Iskra (Spark) - Polish jet trainer [Vintage Sky] Part 1
Vložit
- čas přidán 5. 09. 2024
- Unofficialy bought engine, cardboard dash and a speed record - how was the TS-11 Iskra (Spark), the Queen of Polish Sky created?
First part of Iskra history.
ENGLISH SUBTITLES
Twitter: / zabytki_nieba
Oglądam ten odcinek nasty raz i wciąż coś nowego wyłuskuje. Gratulacje za tak wykonaną pracę.
Mój tato latał iskierkami, szkolił innych pilotów, był oblatywaczem i miał 1sze miejsce w lataniu akribatycznym szybowcami w wpj.Rzeszowskim . 🙂 Fajny film kupa fajnych wspomineń, pozdrawiam💪🙂🍻🍻
Byłem mechanikiem TS 11 . "Moja" Iskra jest teraz pomnikiem w Łasku - 1230 szkoda że nie można dodać tu zdjęć bo mam kilka z czasów wojska. Mam wiele wspomnień z lotniska i z obsługi tego samolotu.
Kurde, nigdy nie byłem "we wojsku", i teraz trochę tego żałuję...
Super ciekawe gratulacje pozdrawiam serdecznie &&&
Z dużym sentymentem podchodzę do Iskry latałem na niej w Radomiu ładna delikatna linia.
Super film oczywiście łapka w górę 👍🛫 i oglądam 😃 pozdrawiam.
Świetny kanał i filmy, gratuluję inicjatywy i czekam na więcej. Mam tylko jedno uzupełnienie. Jeśli chodzi o konkurs na samolot szkolno-bojowy dla państw Układu Warszawskiego to sprawa nie była do końca polityczna, można by nawet powiedzieć, że w tym przypadku polityka zeszła zupełnie na drugi plan. W konkursie brały udział trzy samoloty Jakowlew Jak-30, Aero L-29 Delfin i właśnie Ts-11 Iskra. Jak-30 został odrzucony na samym początku okazując się dużo gorszym od konkurentów. Co do L-29 i TS-11 sprawa przedstawiała się następująco. Andrzej Abłamowicz wspominał iż "Delfin" cechował się minimalnie lepszymi osiągami jednak "Iskra" miała lepsze charakterystyki pilotażowe. Decydujący okazał się ostatni lot sprawdzający na próby silnika. Z Abłamowiczem poleciał sowiecki generał, również pilot doświadczalny. W skrócie podczas prób silnika doszło do jego zgaśnięcia, które nastąpiło na wysokości 8000 metrów. Andrzej Abłamowicz zgodnie z procedurą próbował uruchomić silnik wielokrotnie. Sowiecki generał zgłosił już nawet gotowość do katapultowania się, a to dlatego iż przy awaryjnym uruchamianiu silnika należało wyłączyć wszystkie niepotrzebne odbiorniki prądu (przyrządy nie działały). Wejście w chmury w których podstawa wynosiła wówczas 400 metrów, a pułap 3500 metrów, bez przyrządów prawdopodobnie skończyłoby się tragicznie. Tuż przed wejściem w chmury, udało się jednak uruchomić silnik i samolot bezpiecznie wrócił na ziemię. Jednak to prawdopodobnie zaważyło nad wyborem nie " Iskry", a "Delfina". To w dużym skrócie, pełny opis tego zdarzenia można przeczytać w książce Henryka Bronowickiego - "Pilot Doświadczalny" którą serdecznie polecam.
Dziękuję za uzupełnienie. Historii ze zgaśnięciem silnika nie znałem. Czytałem natomiast wspomnienia członków ekipy zaangażowanej w udział Iskry w konkursie, że były tam jakieś układy rodzinne, i czyjś zięć czy ktoś miał zostać w Pradze ambasadorem i został... Prawdy nie odkryjemy, ale niezależnie od konkursu u nas Iskra się zapisała w historii.
Ta sprawa z układami rodzinnymi też jest mi znana i może rzeczywiście coś było na rzeczy. Szkoda, że tego konkursu wówczas nie wygraliśmy. Ile to by było dodatkowych miejsc pracy, i jak wówczas mogła by się rozwinąć firma PZL WSK Mielec możemy sobie tylko wyobrazić. Wrócę jeszcze do książki i korkociągów. Henryk Bronowicki pisze tam o tych problemach z korkociągami w Dęblinie. Instruktorzy w pewnym momencie złożyli skargę i prośbę o sprawdzenie konkretnych egzemplarzy samolotów w próbach korkociągowych przez pracowników WSK. Pracownicy polecieli z instruktorami na wspólne loty. I co się okazało?, Instruktorzy popełniają błędy przy wprowadzaniu w korkociąg co powoduje problemy przy wyprowadzaniu. (Nie dociągali maksymalnie drążka) To powodowało złą trajektorię wejścia i nieprawidłowy korkociąg. Po wizycie pracowników WSK i odpowiednim poinstruowaniu, problemy zniknęły. Iskra to wybitnie dobry samolot szkoda iż nie był rozwijany, ten konkurs w 1961 roku mógł w tym pomóc, niestety. Jeśli chciałbyś robić odcinek o Irydzie (co było by super), to książka Bronowickiego jest obowiązkowa. Choć może najpierw "'Bies"? :) Jeszcze raz, gratuluję kanału, i czekam aż pojawi się również na FB.
Bies jest w niedalekich planach. Przed Irydą mnie powstrzymują różne sprzeczne polityczno-techniczne informacje. Na FB niestety nie będzie, bo przez chwilę było ale stronę kanału FB zablokował, wyjaśniłem to w jednym z poprzednich filmów.
@@listonoszpat233 XI Nie konfabuluj.
We wszystkich sowieckich książkach napisano, że Jak30 osiągnął najlepsze wyniki w zawodach, ale postanowiono pomóc braterskiej Czechosłowacji i dlatego zamówiono L29.
Zapomniałem dodać że bardzo fajny kanał! Się mi podoba! :D
Gratuluję pomysłu i wykonania. Oglądam z wielką przyjemnością i czekam na kolejne ciekawe materiały.
Mieszkałem w Radomiu na osiedlu Ustronie. Nad moim blokiem latały iskry , latały też potem samoloty odrzutowe jak były pokazy lotnicze . Pewnie mój blok był na przedłużenia pasa startowego (albo coś w tym stylu ). Ale to był huk , normalnie samoloty odrzutowe nie latają tak nisko jak wtedy . Raz Iskra chyba się zjebała , lądowała gdzieś awaryjnie . Zwykłą drogą dla samochodów ciągnęli ją na lotnisko, zbiegowisko było , każdy mógł zobaczyć Iskrę z bliska (widocznie było tak blisko że nie opłacało się transportować złoma w inny sposób). Mówię o czasach schyłkowych komuny , teraz w Radomiu na lotnisku to jest niby jakiś cywilny port lotniczy (a tak naprawdę to nic się tam nie dzieje ). Zobaczę na mapie w necie, czy faktycznie mój blok był na przedłużeniu pasa. Sprawdziłem od mojego bloku do początku pasa startowego jest 2,87 kilometra, linia pomiaru na mapie jest prawie przedłużeniem pasa startowego (coś ze 3-5 stopni ma odchyłu -zawsze samoloty leciały od strony "wsi " nad moimi blokami kończyły robić zakręt -łuk ).
Dziękuję za kolejny pouczający filmik. Z niecierpliwością czekam na następne. Pilot RC
+niepijecoli kaboom W tym tygodniu wyjątkowo nie trzeba długo czekać.
Dobre ciekawe pozdrawiam
Polacy w akrobacji byli zawsze w czołówce i wiele razy mistrzami swiata..
WSK PZL Rzeszów, to główny producent. Klepać płatowce jest dużo prościej, niż wyprodukować silnik lotniczy. Silnik to podstawa. Szkoda tylko, że tak mało o tym na tym kanale. Bez napędów to można sobie latać szybowcami w Bezmiechowej.
W latach 2011-2014 pracowałem w wsk Rzeszów i sporadycznie robiliśmy niektóre części do SO 3.
Fajne pozdrawiam serdecznie
Bardzo fajny kanał. Będę tu zaglądał.
Nigdy nie zapomnę tego dźwięku i świstu :)
Witam miałem udział w montażu postumentu który widać na zdjęciach w Mielcu 😁
Super. A postawiono już na postumencie Lima?
wiem, że ciężki temat:) Jedna stoi u nas we Wrocławiu. samolot II fazy szkolenia... szkoda, ale powiem Ci, że robisz świetną robotę:) Gratuluję i polecam innym,.
+Tomasz Zieliński Dzięki. I tak myślałem że skupię się bardziej na starszych i cywilnych projektach, ale wybieram różne i cieszę się z miłego odzewu.
W hamulce wyposażone są tylko koła podwozia głównego, natomiast kółko przednie nie posiada hamulca jest "samonastawne" i nie jest sterowane za pomocą orczyka. Skręcanie polega na przyhamowaniu danego koła podwozia głównego.
widziałem że błysneły ci oczy jak mówiłeś na końcu o iskrze jest to sentyment szczególnie dla ciebie i właśnie masz u mnie plusa
Delfin wygrał z trzech pozytywów jakie posiadał a jakich nie miała Iskra,miał ręczny awaryjny system zrzutu owiewki kabiny,bardzo trudno go było wprowadzić w korkociąg[margines bezpieczeństwa dla szkolonych młodych pilotów] i mógł operować z naśiąknietych wodą i błotem pasów ziemnych i trawiastych.
nie można o tym mówić bo tak to wygląda jakby Czesi byli lepsi niż Polacy i wszyscy to wiemy , że są głupcami i nic nie wymyślą nawet że Zetor to polska konstrukcja
Nic nie wspominałeś o Iskrze 200BR, jednomiejscowym prototypie samolotu bojowo - rozpoznawczym, który powstał tylko w jednym egzemplarzu i aktualnie znajduje się w muzeum w Drzonowie.
Będoc oficerem mw kiedy pierwszy zobaczyłem tą konstrukcję, ledwie powstrzymałem się od śmiech, - skrzydło na wysokości biodra pilota - jak szybowiec
W niektórych szybowcach ze wzniosem było nawet wyżej.
Wcześniej widzałem na lotnisku mig23
Stąd "jamnik".
Niech żyje Mielec - potęga lotnicza
Please excuse my writing in English. I fly airshows in the USA with the TS-11 Iskra. I would appreciate any assistance in parts, maintenance, expertise in this aircraft. I want to preserve and promote this great Polish aircraft in the USA.
There is polish Iskra in USA and you are pilot?
No problem with English. Hi. Iskra is widely flown in Poland, we have an aerobatic team you know, many Iskra's preserved in museums and PZL Mielec factory still functioning, now as a part of Sikorsky corporation. I know people who used to maintain it as a newly made type, this may be of some help. PLease get in touch with me via mail mareksiuta@e.pl and if there are any specific questions or problems I'll do my best to help. Is this the only Iskra in the USA? I know of one flown there.
@@Zabytki_Nieba chyba zrobiłeś błąd w adresie, nie słyszałem nigdy o domenie e.pl
To nie jest błąd, tak ma być. Najgorzej że niektóre sklepy internetowe po wpisaniu tego maila wyświetlają że jest błędny i nie ma tam komu powiedzieć że nie. 😟
A to nietypowy adres. Moja pomyłka
Tak sugeruje ,że autor tych ciekawych filmów jest bardzo do Olafa podobny.
TS-16 Grot mógł być pierwszym w Polsce samolotem naddźwiękowym. Niestety decydenci nie zatwierdzili projektu, bo nie było hajsu na budowę prototypu. Ten samolot byłby lepszy od Iskry!
Może pociągnąć temat samolotów wojskowych i powiedzieć coś o IRYDZIE?:)
Tomasz Zieliński Ciężki temat z tą Irydą. Jeszcze się chyba aż tak nie rozkręciłem 😓
Dodanie powera w samolocie tlokowym na podejsciu do ladowania ( w przypadku gdy jest za daleko od progu pasa) nie spowoduje ze doleci dalej . Przy niskiej predkosci podejscia powerem kontroluje sie wysokosc a nachyleniem nosa predkosc
Będzie kiedyś coś o PZL Skorpion? :)
Będzie. Myślę że jeszcze w tym roku.
Twoje niedomówienia... Gra kolorów w filmie, obrazki pomagające pojąć przemilczane zdanie... Wzorcowy, wzorowy wspaniały Pan Wykładowca.
Wo :D Idealnie! to następna Iryda - jak to było z nią naprawdę? :)
Irydę mam obfotografowaną i mam różne materiały na jej temat, rozmawiałem też swego czasu z osobami znającymi sprawę bliżej, ale odpowiedzi na pytania jaka była prawda o Irydzie z tego stworzyć się nie da...
@@Zabytki_Nieba Taka pewnie historia jak z całą dekadą lat 90. Złodziejstwo i sabotaż przemysłu.
rzucam pomysł zrobienia filmu o salamandrze ,mamy takową na aeroklubie w Gliwicach
Jak tylko jest szansa przyjechać i nakręcić Salamandrę, to będzie mi bardzo miło.
można się zgadać
Patryk Wiśniewski Tak zrobimy, tylko po weekendzie, bo będę w Rybniku. A laszować też można 😎 ?
ulc dopuścił do lotu w wakacje bedzie pierwszy lot
Patryk Wiśniewski No to super okazja na film! 🎥 📈
Jest Pan podobny do Olafa Lubaszenki:)
+katoda1 Akurat tego to jeszcze nie słyszałem 😕 Zobaczymy czy podobną karierę zrobię.
Jestem z Mielca
ja też z Mielca
też (:
też:)
hi, I love this Jet! I fly RC Jets and want one of the Iskras***** Gary
The only way to have an RC Iskra is to build one from scratch as far as I know. But I've seen an I-22 Iryda model made as a slope glider, but looking true to scale.
Gdyby zastosowano w tym samolocie skosny uklad skrzydel np jak w Migu 15 i 17 mogloby to zwiekszyc predkosc tej maszyny.
Ale predkosc ladowania takze by wzrosla, a mial byc szkoleniowy...
@@Krzemieniewski1 Mozna zawsze zastosowac spadochron do wychamowania predkosci przy ladowaniu jak w Migach , pozatym samolot szkoleniowy wcale nie musi byc wolny.
@@androfiliosna1903 No ale czy całym punktem iskry nie miało być szkolenie w locie poddźwiękowym? I bycie względnie bezpieczniejsza maszyną dla zielonych pilotów zanim przesiąda się do szkoleniowego miga
@@bogdanbogdanoff5164 W tamtym okresie pilot z Iskry trafiał do SbLim.
Tam mógł się przyzwyczaić do samolotów o większych osiągach.Problem zaczął się gdy SBLim zniknęły a paliwozerna Iryda nie miała szans aby zastąpić Iskrę.
20 tys złotych???? strasznie drogo, skąd taka cena?
A czemu radar pogodowy w wersji morskiej promieniuje?
Chodzi o promieniowanie elektromagnetyczne z nadajnika radaru, nie ma tam żadnego promieniowania jonizującego. Piktogram jest niezbyt szczęśliwie dobrany, ale za to wygląda groźnie.
Powiem tak o Iskrze. Hindusi się modlili o to aby zakupić później Irydę.
Robisz kawal dobrej roboty, lubie Twoje filmiki, ale tak gwoli scislosci napis ISKRA nie jest wygrawerowany, a tylko wytloczony , wiem czepiam sie, pozdro :)
Tam od razu "czepiam"... Fakt, że jest to wytłoczone.
Może filmik o samolocie Su-7, Su-17, Su-20 i Su-22?
Hmm.. trzeba powiedzieć przy tej okazji , że ... i kto... nas sabotował:)
Nikt. Poczytaj kommenty uważnie.
Wiem , że się czepiam, ale raczej prędkość Mach= 0,8 a nie 0,8 Macha. Sam materiał rewelacyjny :)
Czepiasz się. Liczba Macha.
Cześć nie wiedziałem że Olaf Lubaszenko interesuje się lotnictwem.
Bo chyba nie 😉
Dzisiaj nie do pomyślenia, żeby Polska mogła coś samodzielnie produkować , w tzw. wolności. Dziś tylko montujemy.
To tak nie działa. Po prostu standardy komunistyczne według których była robiona iskra są kompletnie inne niż standardy zachodu. Mamy takie a nie inne rządy że po prostu zamiast budować przemysł od podstaw to podwyższamy podatki. Tu nie chodzi o te że ktoś nas kontroluję, tu chodzi o to że źle wykonaliśmy restrukturyzuje państwa.
Dlaczego godzina lotu własną Iskrą jest tak droga?
Własną pewnie będzie taniej, ale własnej nikt nie ma i jak ktoś chce to oferowane są turystyczne loty Iskrą, gdzie 15 minut kosztuje 5000PLN, i to liczone nie stricte jako lot, tylko od uruchomienia do zgaszenia silnika.
@@Zabytki_Nieba Dziękuję
@@Zabytki_Nieba Aż taka droga że nikogo na nią nie stać?
Jedna Iskra stoi w Powodowie koło Wolsztyna.
Godzina lotu kosztuje 20 TYSIĘCY ZŁOTYCH ??? Jak ? Dlaczego ?
Dużo pali (700l/h), zużywa trudno dostępne i drogie części, zmniejsza swoją wartość i czas do serwisu (resurs), wymaga wykwalifikowanej obsługi (i pilota i naziemnej) i musi być w tym jeszcze zysk na hangarowanie, ubezpieczenie, utrzymanie... To i tak o wiele taniej niż godzina lotu np. Spitfire'em. Chyba że komentarz należy rozumieć "Jak ? Dlaczego ? [tak tanio]?
No nie :) Dlaczego tak drogo :) Dzięki za info.
A czy Delfina nie wybrano już, po Praskiej Wiośnie, tak aby towarzysze Czescy mieli jakiś "sukces"?
+Piotr Trochymiak Konstruktorzy Iskry wspominali że stały za tym jakieś prywatno-rodzinne kwestie. Ale kto to dzisiaj ustali...? 🔐
Podobno to była kara dla nas za ucieczki polskich pilotów na Migach - 15.
Nie.
po co robili nowy płatowiec iryda skoro nie miał on wnosić nic nowego względem iskry ?? najważniejszy był nowy silnik i awionika
No nie da się dopasować nowych flaków do skorupy zaprojektowanej w latach 50 tych
Iryda to dwusilnikowa Iskra. Nawet awionika i inny osprzęt lotniczy były z jej epoki. W epoce PRL wydawano majątek na armię i środki przyznane na rozwój Irydy były zbyt małe, w dodatku powstawał nowy silnik do Irydy ( wersja rozwojowa przestarzałego silnika Iskry) co jeszcze bardziej ograniczyło fundusze na Irydę.
20000zł/h wychodzi spalanie ponad 12000litrów/h, czyli jakieś 2000l/100km :D
Jakim cudem 12000 litrów paliwa za 20000 PLN? Musiało by być po 1,60 ☺
@@Zabytki_Nieba PKN orlen podaje własnie taką cenę :) www.orlen.pl/PL/DlaBiznesu/Paliwa-lotnicze/Strony/Cena-paliwa-JET-A-1.aspx
Rzeczywiście. To jakieś pandemiczne ceny, w styczniu było prawie po 3PLN najmniej...
9:26 dużo Pan pije? Nie, większość rozlewam...
Może to pierdolenie o tym, że iskra jest naddźwiękowa wynika z tego że komuś kiedyś tyle udało się osiągnąć w locie nurkowym na dopalaczu jak w MiGu-15
Nie było dopalacza.
Czyli ludziom coś się uroiło.
@@Zabytki_Nieba Czy płatowiec w ogóle by wytrzymał takie nurkowanie? Chyba nie z tymi skrzydłami
@@bogdanbogdanoff5164 A ma to jakieś znaczenie przy tej konstrukcji?
@@MALAHOR18 No proste sobie generalnie nie radzą dobrze w prędkości naddźwiękowej, tyle wiem
Sterowane przednie kółko i klimatyzowana kabina? Oj chyba pan się zagalopował.
Trochę tak... Chociaż kółko skręcało przy hamowaniu różnicowym.
podsumujmy ile żyć zabrał Ts 11... do dnia dzisiejszego.. i nie tylko w Polsce. Dlaczego przestarzała konstrukcja nadal po 90 roku była podstawowym samolotem szkoleniowym dla Mig 29 i Su 22... Nasze lotnictwo niestety to DNO... ostatni raz miało coś do powiedzenia w latach 70 tych... a potem umieralnia... no i BELL dla Papiurza zamiast sokoła dobił wiertaloty, a śmiertelny wypadek na Irydzie zamknął projekt i tak zostaliśmy zmuszeni do kupienia g..., które nawet nie zagrało w TOP-GUN... ;)
Choćbyś częstował miodem to jacyś debile zawsze dadzą łapkę w dół. Nie wiem czy to z zazdrości czy jakiejś choroby neurologicznej?
ten samolot sie wogule nie nadawal do szkolenia pilotow z 266 maszyt 100 sie roztrzaskalo o ziemie bo on neidarobal blendow w pilotaźu jak by na takim samolotie przechodili szkolenie przyszli piloti ukladu warszawskigo, to wogule niemial by kdo latat´ zresztom nikt go teź z tego powodu nie kupowal oprocz indow i ani w Indii go dlugo nie uźywano
"..neidarobal blendow..." przyznaj się specjalnie tak napisałeś ?
Nie masz pojęcia o czym piszesz. Iskier wyprodukowano 424 sztuki, w katastrofach utracono 32. Indie zakupiły 50 szt. użytkowały Iskry do 2004 r, prawie 30 lat.
Super ciekawe gratulacje pozdrawiam serdecznie &&&